Spring naar content

De billijkheidscorrectie in een letselschadezaak

In het Nederlandse schadevergoedingsrecht is de vraag wie de schade draagt niet altijd een alles-of-niets-kwestie. Soms heeft degene die schade heeft geleden zelf bijgedragen aan het ontstaan of de omvang daarvan. In dat geval kan de aansprakelijke partij een beroep doen op ‘eigen schuld’. Dat kan ertoe leiden dat niet alle schade wordt vergoed.

Het vaststellen van de van schadevergoedingsverplichting vindt in twee stappen plaats, namelijk middels een objectieve (causale) verdeling en een subjectieve (corrigerende) toets. In dit artikel lichten we deze stappen en de rol van de zogenoemde billijkheidscorrectie nader toe.

Het proces van schadeverdeling

Voordat de schade kan worden verdeeld, moeten er verschillende stappen worden doorlopen:

  1. Vaststelling van aansprakelijkheid
    Allereerst moet worden vastgesteld of er een partij is die op grond van de wet aansprakelijk is voor de ontstane schade. Aansprakelijkheid kan bijvoorbeeld berusten op een onrechtmatige daad, een tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst of een wettelijke risicoaansprakelijkheid.

    Als de aansprakelijkheid vaststaat, moet de aansprakelijke partij in beginsel de (volledige) schade vergoeden die voldoende verband houdt met de gebeurtenis waarvoor zij aansprakelijk is. Het gaat daarbij zowel om schade die al is geleden, als om toekomstige schade.

  2. Vermindering wegens eigen schuld
    De schadevergoedingsplicht kan worden verminderd als de schade mede het gevolg is van een omstandigheid die aan de benadeelde zelf kan worden toegerekend. Dit wordt aangeduid als ‘eigen schuld’. De bewijslast van de eigen schuld ligt bij de aansprakelijke partij.

De verdeling van de schade wegens eigen schuld vindt plaats op grond van artikel 6:101 BW en bestaat uit twee stappen.

Stap 1: De causale verdeling

Bij de eerste stap wordt beoordeeld in welke mate de omstandigheden aan beide kanten hebben bijgedragen aan het ontstaan of de omvang van de schade. De schade wordt verdeeld in verhouding tot de mate waarin de aan beide partijen toe te rekenen omstandigheden aan de schade hebben bijgedragen.

Deze afweging is objectief van aard. Er wordt gekeken naar het causale gewicht van de gedragingen van beide partijen. Het gaat dus om de vraag in welke mate die gedragingen hebben bijgedragen aan het ontstaan of de omvang van de schade.

Stap 2: De billijkheidscorrectie

Nadat de schade op basis van de causaliteit is verdeeld, volgt de tweede stap: de billijkheidscorrectie. Hiermee kan de uitkomst van de eerste stap worden aangepast.

De wet bepaalt dat een andere verdeling kan plaatsvinden, of dat de vergoedingsplicht geheel vervalt of in stand blijft, als de billijkheid dit eist. Daarbij wordt gekeken naar de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten en naar de andere omstandigheden van het geval.

De billijkheidscorrectie is niet alleen bedoeld voor uitzonderlijke gevallen. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat het een volwaardig tweede toetsmoment vormt in de beoordeling van de schadevergoedingsplicht. De rechter krijgt de ruimte om een andere verdeling te bepalen als de billijkheid dit eist op grond van de omstandigheden van het geval.

Belangrijke factoren bij de billijkheidscorrectie

De wet noemt twee gronden voor de correctie: de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten en ‘andere omstandigheden van het geval’.

Bij de beoordeling van de uiteenlopende ernst van de gemaakte fouten wordt niet alleen gekeken naar de causale bijdrage van beide partijen, maar ook naar de mate waarin hun gedragingen verwijtbaar waren. Een ernstige fout van de aansprakelijke partij kan zwaarder wegen dan een minder verwijtbare gedraging van de benadeelde. Andersom kan zeer onvoorzichtig gedrag van de benadeelde aanleiding geven om een groter deel van de schade voor diens rekening te laten.

Ter verduidelijking schetsen wij een voorbeeld. Een gehaaste vrachtwagenchauffeur slaat rechtsaf en controleert onvoldoende of er fietsers rechtdoor rijden. Tegelijkertijd negeert een fietser de haaientanden, waardoor hij wordt aangereden door de vrachtwagen en ernstig letsel oploopt. De causale verdeling kan dan bijvoorbeeld uitkomen op 50% voor de vrachtwagenchauffeur en 50% voor de fietser, aangezien beide partijen een verkeersfout hebben gemaakt. Door de billijkheidscorrectie kan de vergoedingsplicht echter worden verhoogd naar 90% of zelfs 100%, gelet op de ernst van de fout van de vrachtwagenchauffeur, de kwetsbaarheid van de fietser en de ernstige gevolgen van het ongeval. De fout van de fietser valt in het niet bij de ernst van de fout van de vrachtwagenchauffeur en de gevolgen daarvan.

Naast de ernst van de gemaakte fouten kan de rechter rekening houden met andere omstandigheden. Enkele belangrijke voorbeelden uit de jurisprudentie zijn:

  • De aard en de ernst van de schade
    De ernst van het letsel kan een belangrijke factor zijn. Bij ernstig of blijvend letsel kan de billijkheid meebrengen dat een groter deel van de schade voor rekening van de aansprakelijke partij komt.
  • De leeftijd en kwetsbaarheid van het slachtoffer
    Ook de leeftijd en de kwetsbaarheid van het slachtoffer kunnen meewegen. Van een kind of iemand die een gevaar minder goed kan overzien, kan soms minder voorzichtigheid worden verwacht.
  • De verzekeringspositie
    De rechter kan rekening houden met de verzekeringspositie van de partijen.
  • Een bijzondere zorgplicht
    Ook kan van belang zijn dat de aansprakelijke partij een bijzondere zorgplicht heeft geschonden. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer een professionele partij vanwege haar deskundigheid of positie bescherming had moeten bieden tegen het gevaar dat zich heeft verwezenlijkt.

Onderbouwing van een beroep op de billijkheidscorrectie

Het is belangrijk te benadrukken dat de rechter de billijkheidscorrectie niet ambtshalve toepast. Partijen moeten hierop een beroep doen en de relevante feiten en omstandigheden aanvoeren die de correctie rechtvaardigen.

De rechter moet in zijn beslissing voldoende duidelijk onderscheid maken tussen de causale verdeling en de toepassing van de billijkheidscorrectie. Zo moet blijken welke omstandigheden bij de causale verdeling zijn meegewogen en welke omstandigheden aanleiding geven om die verdeling te corrigeren.

Conclusie

De regeling van eigen schuld in artikel 6:101 BW biedt een flexibel systeem om schade tussen partijen te verdelen. Eerst wordt objectief beoordeeld in welke mate de omstandigheden aan beide kanten aan de schade hebben bijgedragen. Daarna biedt de billijkheidscorrectie de mogelijkheid om die verdeling aan te passen.

Heb je vragen of behoefte aan advies? Onze advocaten staan voor je klaar.

📞 Bel ons: 030-69 80 690

📧 Mail ons: [email protected]
📝 Vul vrijblijvend de Claimwijzer in!

Of meld je aan in de Slot Letselschade App, te downloaden via de Apple Store of Play Store.